ตำนานพื้นบ้าน เป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมที่ถ่ายทอดความเชื่อ ความศรัทธา และวิถีชีวิตของผู้คนในอดีต เรื่องราวของ “นางคำกลอง และ จำปาสี่ต้น เป็นหนึ่งในตำนานที่เล่าขานกันมาในภาคอีสานและล้านช้าง (ลาว) ซึ่งเรื่องราวนี้ทาง ถ่านเครื่องช่วยฟัง ได้แนะนำเพื่อเป็นสะท้อนถึง ความรัก ความกตัญญู และอำนาจแห่งเวรกรรม ตำนานนางคำกลอง ในอดีตกาล มีหญิงสาวรูปงามนามว่า นางคำกลอง เป็นบุตรสาวของเจ้าเมืองแห่งหนึ่งในแคว้นล้านช้าง นางมีจิตใจดี มีความกตัญญู และเป็นที่รักของชาวเมือง วันหนึ่งพญานาคที่อาศัยอยู่ใต้บาดาลได้ลอบขึ้นมาแปลงกายเป็นชายหนุ่มรูปงามเพื่อตามหาคู่ครอง เมื่อพญานาคได้พบกับนางคำกลอง ก็เกิดความหลงใหลในความงามของนาง จึงเข้ามาสู่ขอนางจากเจ้าเมือง แต่เจ้าเมืองทราบว่า ชายหนุ่มผู้นี้มิใช่มนุษย์ธรรมดา จึงปฏิเสธการสู่ขอ พญานาคจึงโกรธแค้นและใช้มนต์ดำทำให้เมืองเกิดน้ำท่วม นางคำกลองผู้มีใจเมตตาและรักบ้านเกิดของตน จึงอธิษฐานขอให้ตัวเองกลายเป็น **พระพุทธรูปหิน** เพื่อลดพลังอาถรรพ์ของพญานาค และช่วยคุ้มครองเมืองจากภัยพิบัติ นับแต่นั้นมา พระพุทธรูปที่เชื่อกันว่าเป็นร่างของนางคำกลองก็กลายเป็นที่เคารพของชาวบ้าน ตำนานจำปาสี่ต้น อีกตำนานหนึ่งที่เกี่ยวข้องกับนางคำกลองคือ จำปาสี่ต้น ซึ่งเป็นต้นไม้ศักดิ์สิทธิ์ในตำนานของชาวอีสานและลาว เล่าว่า ในอดีตมีชายหนุ่มและหญิงสาวคู่หนึ่งรักกันมาก แต่ถูกกีดกันจากพ่อแม่ฝ่ายหญิง ฝ่ายชายเป็นเพียงคนธรรมดา ไม่มีฐานะ จึงไม่ได้รับอนุญาตให้แต่งงานกับหญิงสาว วันหนึ่ง…
